Nu we langzaam wennen aan dynamische stroomprijzen, dient zich alweer een volgende verandering aan: ook de netkosten kunnen straks afhangen van het moment waarop je stroom gebruikt. Netbeheer Nederland heeft daarvoor een voorstel ingediend bij de Autoriteit Consument & Markt (ACM). Een definitief besluit is er nog niet, maar de richting is duidelijk: het net wordt drukker. Wie op rustige momenten stroom gebruikt, wordt daarvoor beloond.
Wat verandert er precies?
Op dit moment betaalt iedere kleinverbruiker met een aansluiting tot 3×80 ampère een vast transporttarief, gebaseerd op de capaciteit van de aansluiting. Het maakt dus niet uit hoeveel stroom je gebruikt en al helemaal niet wanneer. Netbeheer Nederland wil dat veranderen met een voorstel voor de Tarievencode elektriciteit 2026, waarin volume- en tijdsafhankelijke tarieven worden geïntroduceerd voor kleinverbruikers.
Concreet zou twee derde van het transporttarief volume- en tijdsafhankelijk worden. Het overige deel blijft gekoppeld aan de aansluitcapaciteit. Dat betekent: wie weinig stroom van het net afneemt, betaalt minder. Ook gebruik van het net op rustige momenten wordt goedkoper. Gebruik je juist veel stroom of doe je dat op een druk moment, dan betaal je meer.
De achterliggende reden is simpel: het elektriciteitsnet wordt steeds zwaarder belast. Op piekmomenten zit het net vaak vol, terwijl er op rustige momenten nog volop ruimte is. Door slim netgebruik te belonen, hopen de netbeheerders die piekbelasting te verminderen zonder dat overal dure netverzwaringen nodig zijn.
Nog geen besluit, wel een duidelijke richting
Netbeheer Nederland heeft het voorstel inmiddels ingediend en de ACM heeft de inhoud ervan bekendgemaakt. Het plan ligt politiek gevoelig: een brede meerderheid van de Tweede Kamer heeft ongemak geuit over het feit dat zij zelf geen directe rol heeft in de besluitvorming en riep de ACM via een motie op om de Kamer te raadplegen vóórdat een definitief besluit valt. De ACM heeft laten weten deze zorgen serieus te nemen en biedt de Kamer een technische briefing aan over het onderwerp.
De toezichthouder steunt intussen wel het uitgangspunt om de netkosten eerlijker te verdelen over kleinverbruikers en kijkt bij de beoordeling nadrukkelijk naar de begrijpelijkheid en de gevolgen voor huishoudens. Onderzoek in opdracht van de netbeheerders laat zien dat de netkosten voor ongeveer twee derde van de huishoudens omlaag kunnen als slimmer gebruik van het net wordt gestimuleerd, terwijl consumenten die hun verbruik niet kunnen aanpassen, mogelijk juist meer gaan betalen.
Een definitief besluit van de ACM ligt er dus nog niet. Invoering blijft voorlopig gepland voor 1 januari 2029, met als het voorstel wordt aangenomen vier prijsniveaus verdeeld over vijf tijdsblokken die per seizoen verschillen. In de zomer (1 april t/m 30 september) zou het duurst zijn tussen 19:00 en 23:59 uur, in de winter tussen 16:00 en 23:00 uur. Er kan dus nog van alles veranderen in de uitwerking, maar de trend is helder: net als bij de stroomprijs zelf gaat straks ook bij de netkosten tellen wánneer je verbruikt, niet alleen hoeveel.
Waarom dit relevant is voor thuisbatterijbezitters
Voor wie al een thuisbatterij heeft of erover nadenkt er een aan te schaffen, is dit precies het soort ontwikkeling waar je nu al rekening mee kunt houden. Een batterij is namelijk niet zomaar een opslagvat in kWh: het gaat steeds meer om wát de batterij met die energie doet, en wannéér.
Een modern energiemanagementsysteem (EMS) kijkt naar meerdere signalen tegelijk: hoeveel de zonnepanelen produceren, wanneer het huishouden veel stroom verbruikt, op welke momenten de dynamische stroomprijs laag is, én straks mogelijk wanneer het net het minst belast is. Een batterij die al die factoren combineert, kan slimmer laden en ontladen dan een systeem dat simpelweg op vaste tijden schakelt.
Met dynamische stroomprijzen was software al belangrijker dan pure opslagcapaciteit. Komen daar straks ook tijdsafhankelijke netkosten bij, dan wordt die intelligente aansturing nog waardevoller. Wie nu investeert in een batterij met een goed EMS, bouwt daarmee ook alvast aan een systeem dat is voorbereid op de energiemarkt van 2029.